2.4 Onderhoud kapitaalgoederen

In deze paragraaf gaat het over het onderhoud van kapitaalgoederen die eigendom zijn van de gemeente. Kapitaalgoederen zijn onderdelen van de openbare ruimte (zoals wegen, verlichting en riolering) en gebouwen (zoals sporthallen) waarvoor de gemeente langdurig investeert. Het doel van het onderhoud is om deze kapitaalgoederen goed in stand te houden, ook op de lange termijn.
Voor het onderhoud gebruikt de gemeente beheerplannen. In deze plannen staat wat er wanneer moet gebeuren en hoeveel dat kost. Om te zorgen dat de jaarlijkse kosten niet te veel schommelen, gebruikt de gemeente vaak een voorziening. Dit is een gereserveerd bedrag dat over meerdere jaren wordt gespreid.
In deze paragraaf geven we een overzicht van de bestaande en geplande beheerplannen. Ook laten we zien wat de financiële gevolgen zijn en hoe deze zijn verwerkt in de begroting en de jaarrekening.
Het uitgangspunt is dat er genoeg geld beschikbaar is in de voorzieningen. Zo willen we voorkomen dat er in de toekomst achterstallig onderhoud ontstaat of dat waardevolle bezittingen verloren gaan.

A. Wegen, water en openbare verlichting

Wegenonderhoud
In 2025 is het mobiliteitsplan vastgesteld. Hiermee kunnen we alle toekomstige projecten in lijn met dit plan uitvoeren.
Het gehele areaal aan asfaltwegen is voor het overgrote deel in een goede tot zeer goede staat.
Het onderhoudsniveau van de elementen is ook onderzocht en hierbij is naar voren gekomen dat deze gemiddeld tot goed is met uitzondering van de wegen waar de komende jaren nog reconstructies (in combinatie met riolering) gepland staan.
Het fietspad langs de Stationsweg is afgerond. Voorbereiding kruising Industrielaan - 't Zwarte Land is gereed.  

Openbare Verlichting
Het onderhoud hebben we in 2025 volgens beheerplan laten lopen.

Onderhoud en beheer watergangen/sloten, duikers en vijvers
Voor het droog houden van Scherpenzeel is het van groot belang dat onze watergangen in goede conditie verkeren. Ook in 2025 hebben we samen met het waterschap het onderhoud uitgevoerd.

Financieel
Hieronder staan de budgetten voor onderhoud en de kapitaallasten weergegeven.
Voor wegen is een bestemmingsreserve aanwezig, deze is ter dekking van de kapitaallasten wegen. De andere kapitaallasten en het onderhoud wordt gedekt uit de exploitatie.

B. Groen, sportvelden en speelplaatsen

Groen
In 2025 heeft de Groendienst op basis van de jaarlijkse wijkschouw de meest slechte plantsoenen gerenoveerd, hiermee kunnen we de inrichtingskwaliteit op orde houden. Gedurende 2025 hebben we met extra inhuur op piekmomenten de beheerkwaliteit kunnen handhaven. De inhuur was vanwege pensionering van enkele groendienstmedewerkers in 2025 hoger. We hadden door inhuur in 2025 voldoende capaciteit om het beheer op de vastgestelde niveaus te handhaven. Verder hebben we op projectmatige basis voldoende locaties gerenoveerd zodat we voldoen aan de inrichtingskwaliteit zoals omschreven in deze Paragraaf Kapitaalgoederen.

Boomonderhoud

Met Ecosysteemdiensten zoals bijvoorbeeld verkoeling, fijnstof-afvangen, zuurstofproductie, schaduwwerking, koolstofvastlegging en versterking van de Biodiversiteit zijn bomen een deel van de oplossing voor klimaatverandering. Op basis van wijkschouw hebben we in 2025 in totaal 38 (onder andere toekomstig monumentale) bomen geplant. Verder zijn er bij diverse integrale civieltechnische projecten nieuwe bomen aangeplant. Hierbij hebben we rekening gehouden met soorten die aantrekkelijk zijn voor insecten, vogels en kleine zoogdieren.  Jaarlijkse Boomplantplannen vloeien voort uit het Bomenstructuurplan 2016-2041 en worden gefinancierd uit de voorziening bomen. In het regulier boombeheer hebben we alle bomen geïnspecteerd op boomveiligheid en actuele snoeibehoefte. Alle snoeibehoeftige bomen zijn gesnoeid. Verder zijn alle te rooien en kappen bomen verwijderd. Het gehele bomenbestand is op orde. Er zijn geen beheerachterstanden. Het BOR-systeem (Greenpoint) is actueel. Het onderhoud van de bomen is in een meerjarencontract in 2024 opnieuw aanbesteed tot en met 31-12-2027. Het dagelijks beheer van de bomen wordt gefinancierd uit de exploitatiebegroting. Vervanging (nieuwe aanplant) van bomen wordt uit de voorziening bomen en deels uit de exploitatie gefinancierd. We hadden in 2025 voldoende budget om het bomenbestand op orde te houden.

Kwaliteitsniveaus

Het plantsoen onderhouden wij volgens de landelijke standaard volgens de “Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte” van het CROW. In onderstaande tabel staan de actuele kwaliteitsniveaus.
Tabel Beheerkwaliteitsniveaus per groentype (CROW):

De kwaliteitsniveaus zijn afgestemd op de groentypen. Intensief groen zoals vaste planten, sierheesters, rozen en hagen dienen ten aanzien van onkruidbeheer altijd op A-niveau onderhouden te worden. Een lager beheerniveau leidt bij dit soort kwetsbaar groen tot kapitaalvernietiging en is alleen met renovatie terug te draaien. Overige groentypen kunnen een lager beheerniveau hebben wat in beginsel niet leidt tot kapitaalvernietiging. Een hoger beheerniveau is hier zonder grote investeringen terug te draaien.

Sportvelden De Bree
In 2025 hebben we het gehele sportpark in zeer goede samenwerking met de verenigingen op een hoog beheerniveau gehouden waardoor de levensduur van de velden langer is dan gebruikelijk. Beheer wordt gefinancierd uit de exploitatiebegroting. De vervangingsinvesteringen komen uit de voorziening. In 2022 is de voorziening meerjarig onderhoudsplan (MJOP) vastgesteld. Deze MJOP wordt doorgaans elke vijf jaar herzien. In 2025 hebben we twee voetbalnatuurgrasvelden bij S.V. De Valleivogels volledig gerenoveerd inclusief doelen, Dug-outs, afrasteringen, ballenvangers, drainage en beregeningsinstallatie. Dit is gefinancierd vanuit de voorziening.

Speelplaatsen
In 2025 hebben we weer enkele speelplaatsen gerenoveerd, echter vindt de afronding plaats in Q1 van 2026. Op basis van jaarlijkse veiligheid- en onderhoudsinspecties wordt geïnvesteerd in het vervangen en onderhouden van overige speeltoestellen en speelondergronden. Zowel beheer als vervanging wordt gefinancierd uit de exploitatiebegroting. In 2025 is de grasmat van het Cruyff-Court vervangen. We hebben voldoende middelen om de speelplaatsen op orde te houden conform de wettelijke veiligheidseisen.

Financieel
Hieronder staan de budgetten voor onderhoud en de kapitaallasten weergegeven.
Voor bomen is een voorziening aanwezig. Voor het sportpark De Bree is ook een voorziening aanwezig, maar omdat de voorziening zowel gaat over de accommodatie als de velden, is de voorziening opgenomen onder het kopje huisvesting.

C. Begraafplaatsen

Begraafplaatsen
De Groendienst en de Buitendienst voeren het dagelijks beheer uit. Begraven wordt door de Buitendienst uitgevoerd. In 2025 heeft de uitbreiding van Begraafplaats Lambalgen een verder gevolg gekregen. De uitbreiding is in 2025 gerealiseerd. Door "werk met werk" te maken hebben we ook de bestaande begraafplaats een upgrading kunnen geven zoals nieuwe  asfaltpaden, nieuwe verhardingen, een nieuw depot en opslaghuisje en extra onderhoud aan de gebouwen. Binnen de exploitatiebegroting is voldoende budget beschikbaar om de inrichtingskwaliteit op orde te houden. Voor grootschalige investeringen zoals vervanging van de asfaltpaden en gebouwen is geen vast budget. Noodzakelijke investeringen worden dan vooraf opgevoerd via de Kadernota. De komende jaren zijn geen grootschalige investeringen noodzakelijk.

Financieel
Hieronder staan de budgetten voor onderhoud en de kapitaallasten weergegeven.
Er is geen voorziening of bestemmingsreserve aanwezig. Budgetten worden gefinancierd uit de exploitatie.

D. Riolering

Onderhoud en beheer rioleringssysteem
In 2025 hebben we i.s.m. verkeer het beheer van de riolering opgepakt. Met slim combineren proberen we overlast te minimaliseren.

Samenwerking met de buurgemeenten
Wij hebben ook in 2025 weer goed kunnen samenwerken met gemeente Woudenberg en het Waterschap in het waterteam. Dit heeft geleid tot een efficiënter en minder kwetsbaar beheer van het riool- en watersysteem.   
Ook zijn wij meer in het Platform water gaan samenwerken waardoor er een breed kennisnetwerk is ontstaan, waaruit wij ook betere aansluiting vinden met landelijke ontwikkelingen en subsidiemogelijkheden. Wij hebben hier ook subsidie gekregen om een extra hemelwaterafvoer te realiseren voor het industrieterrein 't Zwarte Land.

Financieel
Hieronder staan de budgetten voor onderhoud en de kapitaallasten weergegeven.
Verschillen tussen de baten uit rioolheffing en de gerealiseerde lasten worden ten gunste of ten laste van de voorziening gebracht.

E. Gebouwen

Gebouwen
Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan de verhuizing naar De Breehoek in 2028/2029. Aansluitend op de verhuizing zal er een beslissing worden genomen over de huidige locaties van De Buitenplaats en De Villa.  

Het Baarhuisje op begraafplaats Lambalgen is gedeeltelijk gerenoveerd in 2025 (o.a. schilderwerk buiten en binnen + stucwerk en het toilet), de werkzaamheden lopen door in het eerste half jaar van 2026. Na de renovatie gaan we onderzoeken of er subsidie vrij kan komen om het monument in stand te houden. Om aanspraak te maken op deze subsidie, is de gedeeltelijke renovatie zoals benoemd in de eerste zin noodzakelijk.

Onderhoudscontracten

Voor de gemeentelijke panden worden de onderhoudscontracten bekeken voor alle gemeentelijke panden waar wij onderhoudsplichtig zijn. Waar nodig worden deze afgesloten, aangescherpt of opgezegd. Dit geldt voor Buitenplaats, De Villa, Gemeentewerf en de sportaccommodaties en de monumentale panden. Hieruit volgen rapportages en NEN-condities. Dit project wordt in 2026 afgerond. Aansluitend worden de MJOB’s geactualiseerd in 2027.

Verduurzaming Gemeentewerf
Door verschuivingen in het personeelsbestand is de verduurzaming van de Gemeentewerf nog niet verder in gang gezet. In Q1 2026 hopen wij het onderzoek af te ronden naar de mogelijkheden. Indien wij de haalbaarheid van verduurzaming positief beoordelen, zullen wij in 2026 de werkzaamheden in gang gaan zetten.

Overzicht beheerplannen, planperiodes en financieringswijze

De nieuwe beheerplannen voor wegen en water worden naar verwachting in het tweede kwartaal van 2026 vastgesteld. Ook het MJOP voor de sportaccommodaties en -velden wordt in de loop van 2026 vastgesteld.